DOANH NGHIỆP VIỆT CHUYỂN ĐỔI HỆ THỐNG LƯƠNG THỰC - THỰC PHẨM ĐẾN NĂM 2030

Sáng ngày 16-7, Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp với Hiệp hội Lương thực thực phẩm TPHCM (FFA) tổ chức hội nghị tập huấn: “Nâng cao năng lực hội nhập kinh tế quốc tế về ngành hàng lương thực - thực phẩm và sản phẩm nông nghiệp sau chế biến”. Sự kiện trao đổi các tư duy chiến lược và giải pháp thực tiễn cho cộng đồng doanh nghiệp; kết nối các chuyên gia để cùng trao đổi khó khăn bất cập từ việc xây dựng lộ trình, giải pháp định vị và đưa thương hiệu ngành Lương thực - Thực phẩm vươn tầm quốc tế.

Tại sự kiện, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, cho biết kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng năm 2026 ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ. Riêng TPHCM chỉ số sản xuất công nghiệp ngành lương thực, thực phẩm tăng 12% trong 6 tháng là con số đáng phấn khởi. Tuy nhiên cho dù các hiệp định thương mại tự do (FTA) mở ra nhiều cơ hội, nhưng thực tế việc ưu đãi thuế quan chỉ được thực hiện khi doanh nghiệp đáp ứng được bộ tiêu chuẩn ngày càng chặt chẽ của thị trường quốc tế.

Thạc sĩ Trần Thị Phương Hoa, Phó Chủ tịch FFA trao đổi “ Tình hình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch trách nhiệm và bền vững ở Việt Nam đến năm 2030” một xu hướng dịch chuyển quan trọng của thương mại quốc tế, hội nhập hiện nay không đơn thuần là mở rộng thị trường hay cạnh tranh bằng giá cả. Bởi người tiêu dùng toàn cầu đã thay đổi tư duy: vừa quan tâm đến sản phẩm cuối cùng và vừa chú trọng đến quy trình doanh nghiệp tạo ra sản phẩm đó. “ Thế giới không còn chỉ mua sản phẩm, mà đang mua cả cách doanh nghiệp tạo ra sản phẩm.”

Bước chuyển bản chất: Chuyển đổi là "sống còn", không phải "phong trào". Luật chơi toàn cầu đã đổi: Hội nhập ngày nay không chỉ là giảm thuế hay bán được nhiều hàng, mà là thích ứng với các chuẩn mực khắt khe về chất lượng, trách nhiệm xã hội và môi trường. Thế độc tôn của giá rẻ đã hết: Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở quy mô nhà máy hay giá thành thấp, mà phụ thuộc hoàn toàn vào sự minh bạch dữ liệu, khả năng truy xuất nguồn gốc và tốc độ đổi mới sáng tạo. Chuyển đổi là "vé vào cổng": Chậm chuyển đổi đồng nghĩa với tự đào thải khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu và mất đi các phân khúc thị trường giá trị cao.

Để đứng vững trước làn sóng chuyển dịch, doanh nghiệp ngành lương thực - thực phẩm (LTTP) phải chủ động xây dựng các trụ cột năng lực: Năng lực minh bạch (Quan trọng nhất): Quản trị toàn bộ dữ liệu số từ vùng nguyên liệu đến tay người tiêu dùng. Tương lai gần, thị trường sẽ đòi hỏi truy xuất vòng đời sản phẩm bằng dữ liệu số thay vì chỉ dùng giấy chứng nhận thông thường; năng lực chuẩn hóa quốc tế: Ngừng tư duy "đối phó" theo từng đơn hàng lẻ tẻ. Doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống quản trị đồng bộ đạt chuẩn quốc tế để tự do tiếp cận nhiều thị trường và giảm chi phí tuân thủ; năng lực đổi mới công nghệ: Ứng dụng AI, IoT, Big Data để tối ưu hóa sản xuất và quản trị. Chuyển đổi số phải là sự thay đổi về tư duy quản lý, không đơn thuần là mua phần mềm; năng lực tạo giá trị gia tăng & Thương hiệu: Tập trung chế biến sâu, nghiên cứu phát triển các dòng sản phẩm xanh, thực phẩm dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe để bứt phá khỏi bẫy gia công giá trị thấp; năng lực liên kết hệ sinh thái: Chấm dứt kỷ nguyên "đơn thương độc mã". Doanh nghiệp phải chủ động bắt tay với nhà cung ứng, logistics, tài chính, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý để tạo nên chuỗi giá trị bền bỉ.

Để thúc đẩy toàn ngành LTTP bứt phá, Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM đề xuất các giải pháp trọng tâm. Hậu kiểm bằng dữ liệu số: Hoàn thiện thể chế quản lý an toàn thực phẩm theo hướng quản lý rủi ro. Sớm vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất theo nguyên tắc "khai một lần - sử dụng nhiều lần" để giảm tải thủ tục cho doanh nghiệp.  Đưa chế biến thực phẩm thành ngành mũi nhọn: Đề xuất bổ sung ngành chế biến thực phẩm vào danh mục ưu tiên phát triển trong Luật Đô thị đặc biệt của TP.HCM; ưu tiên bố trí quỹ đất tại các khu công nghiệp mới để hình thành các cụm công nghiệp chế biến hiện đại.  Thu hẹp khoảng cách cho SMEs: Tạo môi trường đầu tư thuận lợi, tăng cường kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) với nguồn vốn, công nghệ và các viện nghiên cứu để họ không bị bỏ lại phía sau; thay đổi tư duy từ "Thích ứng" sang "Kiến tạo": Khuyến khích doanh nghiệp coi các rào cản xanh, rào cản kỹ thuật của thị trường là động lực để chủ động tái cấu trúc và đầu tư dài hạn cho tương lai.

 "Chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm theo hướng minh bạch, trách nhiệm và bền vững chính là 'bệ đỡ' giúp doanh nghiệp định vị lại thương hiệu, bảo vệ mình trước các rào cản phi thuế quan và nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi trên thị trường.". Tính minh bạch, trách nhiệm với cộng đồng và cam kết phát triển bền vững chính là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trong giai đoạn mới.

BAN TRUYỀN THÔNG FFA.